گزارشي از فعاليتهاي انجام شده در ايران در زمينه هيدروژن وپيل سوختي
در راستای انجام تحقیق و توسعه درخصوص سیستمهای هیدروژنی در ایران پروژهای در سال 1372 تحت عنوان" بررسیهای فنی اقتصادی تهیه هیدروژن خورشیدی و تکنولوژیهای وابسته" و سپس پروژه "پایلوت فنآوری هیدروژن خورشیدی "در سال 1375 توسط دفتر انرژیهای نو معاونت امور انرژي وزارت نیرو تعریف گردید که محورها و رئوس برنامههای آن در گزارشی تحت عنوان "هیدروژن سوخت آینده، فناوری ،اقتصاد و سیاست توسعه و تحقیق" در سال 1376 تدوین و چکیده آن به مقام محترم وزارت نیروی وقت ارائه شد و پس از تأیید و ابلاغ ایشان در دستور کار سازمان انرژیهای نو بعنوان مدیریت اجرایی طرح قرار گرفت و به انجام پروژه هاي مرتبط با اين فناوري پرداخت.
سپس با هدف توسعه و بومی سازی فناوری هيدروژن و پيل سوختي، با ابتکار معاونت امور انرژی وزارت نيرو کمیته راهبری پیل سوختی در سال 1381 با حضور اکثر سازمانها و نهادهای ذینفع رشد و توسعه فناوری پیل سوختی در کشور از جمله دفتر همکاریهای فناوری ریاست جمهوری، سازمان مدیریت و برنامهریزی، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان انرژیهای نو ایران، معاونت امور انرژی وزارت نیرو، توانیر، پژوهشکده صنعت نفت، سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور ( به نمایندگی از وزارت نفت)، سازمان گسترش و فناوری اطلاعات، سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران(به نمایندگی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران(به نمایندگی از وزارت صنايع) و نیز شرکتهای خودروسازی ایران خودرو و سایپا، مرکز تحقیقات زیست محیطی دانا و شرکت فنآوری هیدروژن هزاره سوم در معاونت امور انرژی وزارت نیرو تشکیل گردید.
در خلال جلسات اولیه این کمیته، لزوم انجام مطالعات علمی و دقیق در خصوص تعیین ضرورتها و چگونگی رویکرد جمهوری اسلامی ایران به فناوری هيدروژن و پیل سوختی مشخص گردید. با این نگرش پروژه مطالعات" امکانسنجی – تحلیل جذابیت فناوری پیل سوختی و راهکارهای توسعه آن در کشور" از سوی کمیته راهبری پیل سوختی تعریف و اجرای آن بر عهده مشاور ذیصلاح قرار داده شد. در نهایت این مطالعات با حضور 20 کارشناس در تیم مشاور و صرف 162 نفر ماه کار کارشناسی به انجام رسید. پس از تشکیل بیش از 23 جلسه توسط اعضاء این کمیته و بر مبنای مطالعات فوقالذکر، با اتفاق نظر اعضاء، سند راهبرد ملی توسعه فناوری پیل سوختی در کشور تهیه گردید كه در مورخ3/4/86 به تصويب هيئت محترم دولت رسيد.
بر اساس نظرات اعضاء محترم کمیته مقرر گردید تا برنامه عملیاتی و نقشه راه فناوری پیل سوختی بر مبنای فعالیتهای پیشبینی شده در سند تدوین گردد که در حال حاضر این ره نگاشت تهیه شده است. دراين ره نگاشت در يك بازه زماني 15 ساله مقدمات حركت به سمت عصر اقتصاد هيدروژني و ايجادزير ساختهاي مرتبط با آن تدارك ديده شده است.
فعاليتهاي انجام گرفته در خصوص توسعه فناوري پيل سوختي و هيدروژن در ايران از سال 76 تا كنون ضمن برخي از اقدامات صورت گرفته در کشور توسط اعضاي کميته راهبري پيل سوختي، در راستاي اهداف سند راهبرد ملي توسعه فناوري پيل سوختي به شرح زير ارائه مي گردد:
1- مطالعه و بررسي فني ـ نظري انواع روشهاي مايع سازي گاز هيدروژن (مطابق بند 6-1-ط سند)
2- طراحي مفهومي چندين نمونه از پيلهاي سوختي پليمري واسيد فسفريك (مطابق بند 6-1-و سند)
3- بررسي هاي فني و اقتصادي سيستم انرژي هيدروژن خورشيدي و تکنولوژي هاي وابسته (مطابق بند 2-ه سند)
4- راه اندازي سايت انرژي هاي نو طالقان بمنظور پياده سازي و اجراي طرح هاي نمونه هيدروژن و پيل سوختي و تبليغ، ترويج و فرهنگ سازي در اين زمينه (مطابق بند 5-د-3 سند)
5- خريد صد نمونه کيت آموزشي پيل سوختي و اهداء به مراکز آموزش و پرورش سراسر کشور به همراه برگزاري جلسات آموزشي براي دبيران و آموزگاران (مطابق بند 5-د-3 سند)
6- احداث پايلوت آزمايشگاهي هيدروژِن خورشيدي و پيل سوختي (شامل سيستم فتوولتائيك به ظرفيت Kw 10، الكترولايزر به ظرفيت Kw 5و پيل سوختي با توان Kw 2/1( (مطابق بند 6-1-ي سند)
7- تامين و نصب مخزن ذخيره هيدروژن به ظرفيت 20 مترمکعب و فشار 100 بار (مطابق بند6-1-ط سند)
8- توليت وب سايت کميته راهبري پيل سوختي (مطابق بند 6-1-ک سند)
9- انتشار بولتن هيدروژن و پيل سوختي از مهر ماه 85 تاكنون به تعداد23 شماره(مطابق بند 6-1-ک سند)
10- تهيه برنامه عملياتي (نقشه راه) پيل سوختي با اهداف تعيين شده در سند (مطابق بند 6-1-م سند)
11- اجراي پروژه هاي ساخت صفحات دوقطبي پليمري،MEA و نفيون به عنوان اجزاي پيل هاي سوختي پليمري (مطابق بند 6-1-و سند)
12- تامين، نصب و راه اندازي يک سيستم پيل سوختي 25 کيلووات با هدف اتصال به شبكه و تجهيزات جانبي آن در سايت انرژي هاي نو طالقان (مطابق بند 6-1-ي سند)
13- طراحي و ساخت پيل سوختي پليمري با توان 5/3 کيلووات (مطابق بند 6-1-و سند)
14- طراحي و ساخت پيل سوختي 5 کيلو وات پليمري با هدف تدوين دانش فني (مطابق بند 6-1-و سند)
15- طراحي و ساخت پيل سوختي 1 کيلو وات متانولي (مطابق بند 6-1-و سند)
16- امکان سنجي، طراحي و ساخت تک سل پيل سوختي اکسيدجامد با هدف تدوين دانش فني (مطابق بند 6-1-ز سند)
همچنين وزارت نيرو که مطابق بندهاي 7- الف و ب سند مصوب هيات محترم دولت، مسئول تشکيل دبيرخانه ستاد توسعه فناوري پيل سوختي شده است و طي جلسات کميته راهبري پيل سوختي كه با دعوت از کليه وزارت خانه ها و ارگان هاي عضو (مذکور در قسمت 7 سند راهبرد ملي)، تشکيل مي شود در موارد زير تصميم گيري شده است:
1- بررسي برنامه عملياتي اجراي سند راهبرد ملي (که قبلا توسط کميته راهبري پيل سوختي تدوين شده بود) و تاييد شرح برنامه و اقدامات سال اول و بودجه مربوط
2- ارائه گزارش تشکيل کميته راهبري پيل سوختي به معاون اول محترم رياست جمهور و درخواست تخصيص بودجه
3- درخواست تشکيل جلسه ستاد از معاون اول محترم رياست جمهور (رئيس ستاد توسعه پيل سوختي)
4- تعيين دو نفر از خبرگان صنعت و دانشگاه براي عضويت در کميته، مطابق بند 7-ب ترتيبات اجرايي سند و معرفي به معاون اول محترم رياست جمهور به عنوان رئيس محترم ستاد، جهت تاييد
5- هماهنگي براي برگزاري کنفرانس پيل سوختي و واگذاري امور مرتبط به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
6- بررسي نحوه تاسيس مرکز توسعه فناوري پيل سوختي
7- تشکيل اولين جلسه ستاد توسعه پيل سوختي، به رياست معاون اول محترم رياست جمهور و رئيس ستاد توسعه پيل سوختي در تاريخ 1/4/87، و بحث پيرامون موارد زير:
- تصويب برنامه عملياتي سند راهبرد ملي توسعه فناوري پيل سوختي
- تشكيل مركز توسعه پيل سوختي با پيگيري وزارت نيرو
- ارائه سفارش ساخت تعداد مناسبي پيل سوختي توسط اعضاي كميته راهبري پيل سوختي
- تخصيص اعتبار لازم، با هماهنگي معاونت علمي و فناوري رياست جمهور و معاونين پژوهشي وزارتخانه هاي عضو ستاد
- چگونگي قرارگرفتن رديف مستقل در قانون بودجه براي توسعه فناوري پيل سوختي
- انتخاب اعضاي حقيقي كميته راهبري پيل سوختي
8- تشکيل جلسه با معاون محترم علمي و فناوري رياست جمهور براي آگاهي ايشان از فعاليت هاي انجام شده در خلال سال هاي اخير و ايجاد ارتباط با اين معاونت براي اخذ بودجه
9- واگذاري مراحل انجام "اولين کنفرانس ملي هيدروژن و پيل سوختي" به دانشگاه علم و صنعت، براي برگزاري در بهمن ماه 1387 (در راستاي «راهبرد»هاي سند ملي)
10- فعال كردن اقدام حمايت از پايان نامه هاي کارشناسي ارشد و دکتري داراي موضوع مشترک پيل سوختي و نانوفناوري، با همکاري مشترک کميته راهبري پيل سوختي و ستاد فناوري نانو و آغاز حمايت از پايان نامه هاي کارشناسي ارشد و دکتري با موضوعات گوناگون مرتبط با پيل سوختي (در راستاي بند 6-1-ع سند ملي)
11- ارتباط با پژوهشگران دانشگاهي، دريافت نقطه نظرات ايشان، بررسي راهکارهاي حمايت از آنها و استفاده از تجربه و تخصص ايشان در راستاي تحقق اهداف سند راهبرد ملي توسعه فناوري پيل سوختي از جمله تربيت نيروي انساني (در حال انجام و بررسي براي تعيين راهکار) (در راستاي «راهبرد»هاي سند ملي)
12- تعيين سطح تکنولوژي پيل سوختي پليمري ايران با استفاده از تکنيک TRL (Technology Readiness Level) (مطابق بند 6-1-و و 6-1-ض سند ملي)
13- انجام تحقيقات در زمينه تعريف، روش ها و مراحل مختلف انتقال تکنولوژي و همچنين تعريف سطوح مختلف آمادگي تکنولوژي به منظور بررسي روش شرکت در کنسرسيوم هاي فناوري بين المللي (مطابق بند 6-1-و و 6-1-ض سند ملي)
14- نصب و راه اندازي واحد توليد هيدروژن به ظرفيت Nm3/hr 40 و تامين حامل انرژي مورد نياز پيل سوختي kw25 ، در سايت انرژي هاي نو طالقان (در راستاي بند 6-1-ي سند)
15- بررسي و امكان سنجي خريد، نصب و راه اندازي چند نمونه از سيستم هاي پيل سوختي اعم از سيستم هاي جديد حمل و نقل، نيروگاهي (در راستاي بند 6-1-ي سند ملي)
شايان ذکر است با فعال شدن پروژه ها و اقدامات فوق الذکر تحت حمايت کميته راهبري پيل سوختي قريب 100 محقق، اعم از اساتيد دانشگاه، کارشناسان پژوهشگر، دانشجويان مقاطع دکتري، کارشناسي ارشد و کارشناسي و تعداد قابل توجهي از مهندسين کشور در مراکز مختلف از جمله مرکز تحقيقات مهندسي اصفهان، دانشگاه مازندران، سازمان انرژي هاي نو ايران، پژوهشگاه صنعت نفت، پژوهشگاه نيرو، پژوهشگاه مواد و انرژي، دانشگاه شيراز، پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي، شرکت پارسيان پويا پليمر، شرکت ريل صنعت دنا و تعداد ديگري از شرکت هاي خدمات مشاوره و پيمانکاري فعال شده و به اين امر اهتمام ورزيده اند. اين فعاليت ها نمونه اي از ثمرات عزم ملي براي گسترش اين زمينه پرکاربرد در کشور است که نيازمند ديدگاههاي فراسازماني، وسيع و همه گير در سطح ملي است.
بروزرسانی : چهارشنبه 19 فروردین 1388 ساعت: 13:58