گزارشی از سومين سمينار پيل‌سوختي ايران

صفحه اصلی

معرفی کمیته

ورود به ناحیه کاربری

نام کاربری :

رمز عبور :

ثبت نام

رمز عبور را فراموش کرده ام

شنبه 30 آبان 1388

گروه خبری: ایران

نمایش: 248

گزارشی از سومين سمينار پيل‌سوختي ايران سومين سمينار پيل‌سوختي ايران 7-6 آبان ماه با حضور مديرعامل و معاون فني و اجرايي سازمان انرژي‌هاي نو ایران(سانا)، معاون صنايع دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري، رييس انجمن الكتروشيمي ايران، رييس دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي، دكتر حق‌اللهي و محققين و دانشجويان سراسر كشور در دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي گشايش يافت.تحقيق و توسعه در زمینه فن‌آوري پيل‌سوختي و جدیدترین نوآوري‌هاي موجود، كاربردهاي پيل‌سوختي، محيط‌زيست و آموزش از مهمترین محورهاي اين سمينار بود.
در این سمینار 25 مقاله به‌صورت سخنرانی و 53 مقاله به صورت پوستر ارائه گردید؛ که در پایان یک مقاله برتر در بخش سخنرانی و دو مقاله برتر در بخش پوستر برگزيده و معرفی شد. یک نمایشگاه جانبی با هدف عرضه محصولات و فعالیت شرکت‌ها و مراکز فعال در عرصه پیل‌سوختی در کنار سمینار برگزار شد. بخشی جدیدی با عنوان «آموزش، محیط‌زیست و انرژی» تشکیل شده بود که مشوق نگاه به این بخش از دریچه جدیدی بود.
37 درصد مقالات ارسال شده به سمینار مربوط به رشته شيمي، 24 درصد مكانيك، 13 درصد مهندسي شيمي، 9 درصد مواد، 5 درصد برق و مابقي از مهندسي صنايع، محيط‌زيست، مديريت و نساجي بود. پراکندگی زیاد مقالات در بین رشته‌های دانشگاهی مبین میان‌رشته‌ای بودن مبحث پیل‌سوختی است.
دانشگاه صنعتی بابل، دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه تربیت مدرس به ترتیب بیشترین تعداد مقاله را ارسال داشتند. دانشگاه مالک اشتر، دانشگاه مازندران، دانشگاه آزاد و پژوهشگاه مواد و انرژی نیز هر يك بيش از 5 مقاله ارائه دادند. در مجموع، بیش از 30 مرکز دانشگاهي، پژوهشی و حتی سازمان‌های غیر دانشگاهی نظیر آتش‌نشانی، مقاله‌های خود پیرامون موضوع پیل‌سوختی را به این سمینار ارسال کردند.
قابل ذكر است كه در این سمینار، تمامی مقالات در يك سالن برگزار شد. اکثریت شرکت‌کنندگان از بخش‌های مختلف سمینار و به ویژه نحوه‌ برگزاری، اطلاع‌رسانی و برخورد برگزارکنندگان رضایت داشتند. در عین حال کم بودن زمان پرسش و پاسخ، نپرداختن به تهیه و ذخیره‌سازی سوخت، غایب بودن بسیاری از مراکز فعال در نمایشگاه از جمله شاخص‌ترین نظرات و انتقادات افراد شرکت‌کننده در سمینار بود.. گلایه‌ای که اکثر شرکت‌کنندگان رشته‌های فنی و مهندسی سمینار مطرح می‌کردند، غالب بودن مبحث شيمي در كل سمينار و داوری برخی مقالات مهندسی توسط اساتید شیمی بود.
تشكيل دو كارگروه پيل‌سوختي اكسيدجامد و پيل‌سوختي پليمري از ابتكارات شايان توجه در سومين سمينار پيل‌سوختي بود. كارگروه پيل‌سوختي اكسيدجامد به رياست دكتر ژياني از دانشگاه صنعتي اصفهان و دكتر مقصودي‌پور از پژوهشگاه مواد و انرژي برگزار شد و رياست كارگروه پيل‌سوختي پليمري را دكتر غريبي از دانشگاه تربيت مدرس و دكتر شاكري از دانشگاه صنعتي بابل بر عهده داشتند. در هر دو كارگروه فوق، افراد زیادی اعم از دانشجويان و اساتيد به تبادل تجارب خود در زمينه ساخت، توليد، تست و ايمني پرداختند و زمينه‌هایي كه كار و تحقيق بيشتری می‌طلبد را معرفی کردند.
مراسم افتتاحیه
مراسم افتتاحیه سمینار امسال پس از خوشامدگویی دکتر حق‌اللهی، رئیس دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی آغاز شد. رييس دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي گفت: «استفاده از فن‌آوري‌هاي نوين ضرورتی اجتناب ناپذير در دنياي رقابت‌آميز علمي، فني و اقتصادي امروز است.» وی افزود: « كشوري که نتواند از اين فن‌آوري‌ها به درستي استفاده كند، قطعاً در روند سازندگي كشور، برقراری امنیت، رفاه و آسايش و حتي تأمين استقلال كشور دچار مشكل خواهد شد كه خوشبختانه باید گفت در کشور ما ايران حركت‌هاي پرشتابي در زمينه‌ فن‌آوري‌هاي نوين صورت گرفته است.»
وي توانايي و پتانسيل ايران در اين زمينه را بسیار فراتر از سطح کنونی عنوان کرد و خاطر نشان كرد: «تعداد زیاد مقالات ارسال شده به سمینار پیل‌سوختی امسال حاکی از فعاليت‌هاي علمي وسيعي است که در كشور صورت گرفته و ما اميدواريم هرچه زودتر به قله‌هاي فن‌آوري‌هاي نوين دست پيدا كنيم و ایران را به جایگاه واقعی خود در این عرصه برسانیم.»
دکتر حق‌اللهی در ادامه گفت: «در بين انرژي‌هاي نو، پيل‌سوختي نه تنها هيچ‌گونه آلودگي زيست محيطي تولید نمی‌کند، بلكه در صورت واقعی شدن قیمت سوخت‌هاي فسيلي از نظر اقتصادي نيز به صرفه خواهد بود.»
سپس مهندس آرمودلی، مدیرعامل سانا و عضو کمیته راهبری پیل‌سوختی ضمن تشکر از دست‌اندرکاران سمینار و کلیه مجموعه‌ها و افرادی که در زمینه پیل‌سوختی به فعالیت می‌پردازند، به شرح فعالیت‌های سانا پرداخت. وی گفت: « وظیفه ما مدیریت منابع تجدیدپذیر است و پیل‌های سوختی و هیدروژن جزیی از این منابع هستند. ما در تلاشیم تا از دستاوردهای همه محققین حداکثر استفاده را نموده و این فن‌آوری را در کشور بومی کنیم.» وی به حمایت‌های مالی سانا از پایان‌نامه‌ها، مقالات و هم‌چنین پروژه‌های پیل‌سوختی اشاره نمود و افزود: «هدف ما تجمیع کلیه محققین در کنار یکدیگر است و این سمینار یکی از فرصت‌های مبادله اطلاعات و گامی جهت پیشبرد این فن‌آوری در کشور است. تلاش ما در جهت جلب حمایت جدی مسئولین از فن‌آوری پیل‌سوختی است.»
سخنران بعد، دکتر میرزایی، دبیر سمینار، به چگونگی شکل‌گیری این سمینار و برنامه‌های آن در طول 2 روز برگزاری اشاره کرد. وی ویژگی خاص این سمینار نسبت به سمینارهای قبلی را تشکیل دو کارگروه به پیشنهاد دبیرخانه و تأییدیه کمیته علمی متشکل از متخصصین پیل‌سوختی در دو بخش پیل‌سوختی اکسیدجامد و پلیمری به‌منظور تبادل تجارب و بررسی مشکلات فنی و علمی دانست که باعث پيشرفت و هم افزايي توان علمي كشور در اين زمينه مي‌شود. دکتر میرزایی در پایان، اظهار امیدواری نمود: « با همكاري سازمان‌ها و متخصصان اين امر در سال آينده سمينار پیل‌سوختی کشور در سطح بين المللي برگزار شود.»
سخنران بعدی مهندس محمدی معاون امورصنایع دفتر همکاری‌های فن‌آوری ریاست‌ جمهوری و عضو کمیته راهبری پیل‌سوختی بود که سخنانش حاوی نکات مهمی برای مسئولین و محققین بود:
وي در آغاز با اشاره به سیاست‌گذاری‌های دولت در زمینه توسعه اقتصادی مبتنی بر توسعه فن‌آوری به چهارگام اساسی در این سیاست‌‌گذاری‌ها اشاره نمود:
گام اول تعیین و تحلیل موضوع و پی‌بردن به اهمیت موضوع می‌باشد که بحمدالله این گام در حوزه پیل سوختی به درستی طی شده و دانشگاهیان، متخصصین و کارشناسان در این زمینه به اجماع رسیده‌اند؛ گام دوم برنامه‌ریزی می‌باشد. روند خوب، خودجوش و کم نظیری در وزارت نیرو و با کمک سایر دستگاه‌های مربوطه برای مطالعه مبنای پیل‌سوختی شکل گرفته و نتایج آن‌ با همکاری دولت طی یک هم‌افزایی مناسب به سندی ملی تبدیل شده است که امروزه با عنوان «سند ملی توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی» در اختیار ماست که یک برنامه‌ 15 ساله شامل سیاست‌ها و برنامه‌های کلان و همچنین برنامه اجرایی وعملیاتی می‌باشد؛ گام سوم عبارت از اجرا و پیاده‌سازی می‌باشد. متأسفانه در خصوص پیل‌سوختی به علل مختلفی، نتوانسته‌ایم برنامه‌های سند را به نحو مطلوبی پیاده‌سازی و اجرا نماییم. خوب است درکنفرانس‌ها و هم‌اندیشی‌ها این موضوع آسیب شناسی شده و موانع مربوطه مرتفع گردد؛ گام آخر کنترل و ارزیابی همه گام‌ها با هدف بهبود فرآیند می‌باشد که مباحث مطرح شده در این جلسه در همین رابطه می‌باشد و امیدواریم نقطه نظرات شرکت‌کنندگان مورد توجه قرار گیرد.
وي انتقادات و پیشنهاداتي در این خصوص ارائه داشت: «1) توجه ویژه کمیته راهبری پیل‌سوختی به اجرایی کردن سند ملی توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی براساس برنامه‌های عملیاتی. 2) پی‌گیری منابع تخصیص یافته به توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی و اجرایی کردن آن‌ها. بودجه‌ای بالغ بر 90 میلیارد تومان برای 15 سال به منظور توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی پیش‌بینی شده است که می‌بایستی حدود 8 میلیارد آن در سال اول صرف می‌گردید که تاکنون بودجه مورد نظر تخصیص داده نشده است. 3) ایجاد جذابیت برای فعالیت در زمینه پیل‌سوختی. 4) ارزیابی سطح فن‌آوری پیل‌سوختی در کشور به کمک محققان و دانشگاهیان. البته باید سطح و رتبه کشور در بحث پیل‌سوختی از ابعاد مختلف همچون تولید دانش، چاپ مقالات، ثبت پتنت‌ها، تولید محصولات فن‌آورانه و ایجاد ثروت از این طریق، تعیین گردد.»
مهندس محمدی چندین پیشنهاد نیز برای دانشگاهیان ارائه نمود: «1) با توجه به بین رشته‌ای بودن حوزه پیل‌سوختی، تشکیل گروه یا کانون پیل‌سوختی در دانشگاه‌ها با مشارکت افراد متخصص از دانشکده‌های مختلف 2) توجه بیشتر دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به همکاری‌های بین‌المللی. امروزه توسعه فن‌آوری از طریق همکاری‌های بین‌المللی و همچنین ایرانیان مقیم خارج، می‌تواند به دستیابی فن‌آوری و توسعه آن سرعت ببخشد. به‌طورکلی این همکاری بر سه نوع است: الف) همکاری با کشورهایی که ممکن است در این زمینه تجربه بیشتری نسبت به ما داشته باشند. دولت‌ها در این شرایط امتیازهای فن‌آورانه در زمان خرید محصولات از طرف‌های خارجی اخذ می‌نمایند. ب) همکاری با کشورهایی که از ما عقب‌تر هستند. با توجه به علاقه کشورمان به بسط و توسعه فن‌آوری در جهان، می‌توان از طریق صدور فن‌آوری، خدمات و محصولات فن‌آورانه، ضمن ارتقاء جایگاه علمی کشورمان در بین دیگر کشورها، به کسب ثروت و توسعه اقتصادی بر پایه فن‌آوری نیز دست یافت. ج) همکاری‌ با کشورهایی که در سطح کشور ما بوده و فاصله چندانی با هم نداریم. در این حالت همکاری‌های مشترک تحقیقاتی و پژوهشی یا همان «Joint research» مناسب خواهد بود.»
ایشان درآخر خاطر نشان ساختند که «باید پیشرفت‌های فن‌آورانه در حوزه پیل‌سوختی به صورت ملموس‌تر به جامعه بیرونی عرضه گردد. یعنی در کنار فرآیند‌گرایی، به نتیجه‌گرایی نیز توجه گردد. به‌گونه‌ای که محصولات و دستاوردهای هر پیشرفتی قابل مشاهده و درک برای جامعه باشد. برگزاری همین نمایشگاه‌ها، نشانه توجه به محصول‌گرایی است.»
پس از آن نوبت به مهندس رمضانی، معاون فنی و اجرایی سازمان انرژی‌های نو ایران و عضو کمیته راهبری پیل‌سوختی رسید. وي به بیان عملکرد سانا و کمیته راهبری پیل‌سوختی پرداخت و تدوین سند ملی توسعه پیل‌سوختی و برنامه عملیاتی را از مهم‌ترین اقدامات این کمیته برشمرد و گفت: «تدوین این سند ماحاصل کار کارشناسی قوی این کمیته است که موجب گردیده از بین تمام فن‌آوری‌های متنوع انرژی‌های نو در کشور، تنها فن‌آوری پیل‌سوختی از سند و برنامه برخوردار گردد و در نتیجه بتواند اعتباراتی هرچند محدود به خود اختصاص دهد.» وی ادامه داد: «در حال حاضر خوشبختانه یک موافقت‌نامه مشخص در زمینه پیل‌سوختی با حجم اعتباراتی بسیار کوچک و بازه زمانی یک ساله با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی امضا شده که دستاورد بسیار خوبی است و با لحاظ شدن چنین موافقت‌نامه‌ای در پیوست قوانین بودجه، بقیه مراحل شامل افزایش بودجه و تأمین نیازهای مرتبط با فعال کردن پروژه‌ها به خودی‌ خود انجام می‌شود.
خوشبختانه به علت وجود سند راهبری پیل‌سوختی، سانا موظف است متناوباً عملکرد خود را به کمیسیون امور زیربنایی دولت گزارش دهد و بدنه دولت با این موضوع آشنایی دارند.» از دیگر اقدامات این کمیته، تصویب طرح حمایت از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا است. اين طرح با استقبال خوبی مواجه شده و تاکنون 30 پایان‌نامه کارشناسی ارشد از طریق وب سایت کمیته به سانا رسیده است.» مهندس رمضانی افزود: «امضای تفاهم‌نامه‌ای چهارجانبه بین سانا، ستاد فن‌آوری نانو، دفتر همکاری‌های فن‌آوری ریاست‌جمهوری و کمیته راهبری با هدف حمایت از فعالیت‌های مربوط به کاربرد نانو فن‌آوری در پیل‌سوختی انجام شده که ظرفیت‌های خوبی را در بحث حمایت از پایان‌نامه‌ها و پروژه‌ها به‌وجود می‌آورد ولی متأسفانه به خوبی از آن‌ها بهره‌گیری نمی‌شود.»
مهندس رمضاني با بيان اينكه تشکیل کمیته فنی هیدروژن و پیل‌سوختی در ستاد انرژی‌های نو دستاوردي بسيار خوب و مثمر ثمر است، گفت: «این کمیته در سال گذشته موفق شد نزدیک به 1 میلیارد تومان از اعتبارات معاونت علمی فن‌آوری ستاد انرژی‌های نو را برای حمایت مالی به تعدادی از دانشگاه‌های فعال اختصاص دهد و حتی در قالب وام به برخی از شرکت‌های فعال در زمینه هیدروژن و پیل‌سوختی واگذار کند.»
وي با اشاره به اهمیت عضویت در IPHE بيان داشت: «پیگیری‌های لازم برای اخذ مجوزهای قانونی عضویت ایران در IPHE از طریق دولت و وزارت نیرو در حال انجام است. داشتن سند نیز از الزامات عضویت است که خوشبختانه در کشور انجام شده است. موضوع دیگر، تشکیل کمیته فنی استاندارد پیل‌سوختی با همکاری Inec است که با حضور حداقلی در کار گروه‌ و خود کمیته روبرو شده است. من در اینجا از فعالان و کارشناسان این بخش دعوت می‌کنم تا با ما در روند تدوین استانداردهای لازم همکاری نمایند.»
مهندس رمضاني به تلاش‌های کمیته برای ایجاد کنسرسیوم با کشورهای خارجی با هدف ایجاد مشارکت فنی، علمی و تحقیقاتی بین محققین ایرانی و خارجی اشاره نمود و گفت: «تاکنون جلسات بسیار زیادی با کشورهای هندی، اوکراین، کره، ایتالیا و روسیه برگزار شده است.»
وی ادامه داد: «تاکنون چندين پروژه مهم پیل‌سوختی در سانا انجام شده که از آن جمله می‌توان به ساخت مجموعه غشا الکترود، ساخت مواد آب‌بندی سرامیکی برای استفاده در پيل‌سوختي اكسيدجامد، ساخت صفحات دو قطبی، ساخت غشای پلیمری، ساخت پیل‌سوختی 5 کیلوواتی با همکاری مرکز تحقیقات مهندسی اصفهان و امکان‌سنجی نصب پیل‌سوختی بر روی خودرو در دانشگاه تهران اشاره نمود.» وي در پایان صحبت‌هایش، کمبود اعتبارات را اساسی‌ترین مشکل توسعه پیل‌سوختی در کشور دانست و چند راهکار هم برای حل این مشکل پیشنهاد داد: «1) تشکیل انجمن هیدروژن و پیل‌سوختی با هدف اخذ اعتبار از دستگاه‌های دولتی؛ 2) ایجاد کنسرسیومی برای ایجاد جهش مثبت در فعالیت‌ها؛ و 3) تعریف صحیح پروژه‌ها برای رسیدن به دستاوردهای جدید و ارائه یک بسته پیشنهادی خوب برای داشتن یک دستاورد خوب.»
در ادامه، پروفسور غریبی، رئیس انجمن الکتروشیمی ایران، پس از تشکر از دست‌اندرکاران سمینار، از تدوین سند ملی توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی به‌عنوان اقدامی بسیار خوب یاد کرد و خواستار حمایت شدید دولت از پیل‌سوختی شد.
سخنران کلیدی:
سخنران کلیدی سمينار، دکتر گُبَل، «پدر علم الکتروشیمی سطح» ایران، با سابقه‌ای درخشان در زمینه پیل‌سوختی بود که مقاله‌ای با عنوان «چالش‌ها و پیشرفت‌های پیل‌سوختی متانولی مستقیم» ارائه نمود. وی در این مقاله به شمای کلی پیل‌سوختی متانولی، تاریخچه، جایگاه، جنبه‌های اقتصادی، چگونگی تقسیم‌بندی، انواع روش‌های سوخت‌رسانی و طرز ساخت این پیل و سهم آن در تحقیق و توسعه و انتشارات پرداخته است. وی در ادامه سخنان خود به علایق و دغدغه‌های مهندسین شیمی و مکانیک در ارتباط با فن‌آوری پیل‌سوختی مانند ساخت پیل‌سوختی، مدل‌سازی چند بعدی برای درک بهتر پدیده‌های موجود در پیل‌سوختی، یافتن معادلات اصلی برای انتقال متانول در پیل‌سوختی و معادلات الکتروشیمیایی اشاره کرد.
این محقق و استاد برجسته کشورمان در ادامه سخنرانی‌اش به مهمترین فعالیت‌های خود در این زمینه اشاره کرد. وی از صحبت‌های خود چنین نتیجه گرفت: «پیل‌سوختی متانولی مستقیم، کم مسئله‌ترین و گسترده‌ترین نوع پیل‌سوختی است؛ اما هنوز مسائل و موضوعات کشف نشده بسیاری دارد و باید به سمت کاتالیزورهایی غیر از پلاتین و نیز الکترولیت و غشاهایی سازگار و غیرقابل نفوذ نسبت به سوخت تغییر رویه دهیم.»
نمایشگاه
در نمایشگاه جانبی سومین سمینار پیل‌سوختی کشور، سانا، ستاد انرژي‌هاي نو معاونت علمی و فن‌آوری ریاست جمهوری، طرح صنايع پيشرو وزارت صنايع و معادن، دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي، دانشگاه تربيت مدرس و شركت مبين كيش، مهمترین محصولات خود را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دادند. در عین حال به دلیل وجود مشکلاتی که یکی از آن، هزینه بالای اجاره‌ی غرفه در نمایشگاه عنوان شد، نبود بسياري از مراكز فعال پيل‌سوختي کشور، خودنمایی می‌کرد.
در اين ميان غرفه دانشگاه تربيت مدرس به جهت نمایش یک خودروي كوچك پيل‌سوختي نظر بسیاری از بازدیدکنندگان را به خود جلب کرد. تيم تحقیقاتی دكتر غريبي این خودرو را که پیش‌تر نیروی محرکه آن به‌وسیله باتری تأمین می‌شد، به يك خودروي پيل‌سوختي مبدل ساختند. توان خروجی پيل‌سوختي این خودرو با بهره‌گیری از اکسیدانت اكسيژن، 1 کیلووات است و در صورت استفاده از هوا توان خروجي آن به 500 وات كاهش می‌یابد.
دوكپسول هيدريد فلزي، سوخت هيدروژن خودرو را تأمین می‌کنند؛ برد مسافتی خودرو با این دو کپسول تقریباً 50 کیلومتر است. شیرهای یک طرفه‌ای در خروجی هر دو کپسول تعبیه شده تا در صورت مصرف نشدن هیدروژن، هیدروژن به داخل کپسول برنگردد و امکان انفجار کپسول منتفی گردد.
استك‌ها و كپسول‌هاي هيدروژن از خارج كشورخريداري شده و قرار است از اين خودرو جهت تست لايه‌هاي كاتاليست و مجموعه غشا- الكترود ساخته شده در آزمايشگاه دكتر غريبي استفاده شود. لازم به ذكر است كليه هزينه‌هاي ساخت این خودرو توسط دانشگاه تربیت مدرس تأمين شده است.
دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي نيز در این نمایشگاه يك خودروي برقي با نام آراز را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده بود. این خودرو نیز توجه زیادی را به خود جلب کرد و بعضی از بازدیدکنندگان مشتاق توانستند در محوطه نمایشگاه با آن رانندگی کنند.
شرکت مبین کیش، نماینده شرکت بین‌المللی سنگاپوري هوریزن (Horizon) در ایران با به حرکت در آوردن چند ماشين‌‌ اسباب‌بازي پيل‌سوختي در محوطه نمايشگاه بسيار جلب توجه مي‌كرد. محصولات پیل‌سوختی و کیت‌های آموزشی هوریزن از طریق همین شرکت وارد کشور می‌شود. در واقع این شرکت، توانایی تأمین انواع پیل‌سوختی پليمري را در محدوه تواني 5000-12 وات دارد و با هدف اشاعه و ترويج پیل‌سوختی در ایران به دنبال یافتن بازار فروش محصولات هوریزن به‌ویژه کیت‌های آموزشی این شرکت است.
یکی ديگر از شرکت‌کنندگان نمایشگاه، مرکز طرح‌های صنایع نوین وزارت صنایع و معادن بود. نمایندگان این مرکز اعلام کردند: «طرح پیشرو مربوط به دانشگاه‌ها و اساتید دانشگاهی است و پیشنهادیه‌های ارسالی از طرف دانشگاه‌ها در یک سری کارگروه‌های تخصصی بررسی می‌شود و در صورتی‌كه جزء اولویت‌های صنایع و معادن تشخیص داده شد ، مورد حمایت این وزارت‌خانه قرار می‌گیرند. «
در كنار نمایشگاه اصلي بخشي نيز تحت عنوان انرژي و محيط زيست با همکاری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و کانون دوست‌داران محیط‌زیست این دانشگاه با هدف بحث در مورد رشد جمعیت، تکنولوژی و پیامدهای مصرف آن و اصلاح الگوی مصرف به‌ویژه برای کودکان در سه زیرمجموعه کتاب، پوستر و فیلم برگزار شد.
مراسم اختتامیه
مراسم اختتامیه که حالت انتقادی به خود گرفته بود، با اینکه به درازا انجامید ولی شرکت‌کنندگان با توجه به موضوعات مورد بحث با اشتیاق فراوان آن را دنبال می‌کردند.
در ابتدای این مراسم، گروه موسیقی دانشگاه شهید رجایی برنامه‌ای را اجرا نمودند و سپس جلسه پرسش و پاسخ با حضور مهندس آرمودلي، مهندس محمدي، دکتر غریبی، دكتر حق‌‍‍‌‌‌‌اللهي، دكتر دهقاني مباركه و دكتر جعفريان برگزار شد. مهندس آرمودلی صحبت‌های خود را با پاسخ به این سؤال که «تا چه حد می‌توان به پیشتیبانی دولت در این حرکت اعتماد کرد و چه خبرهای خوشی در این زمینه دارید؟» شروع نمود. وی گفت: «ما در چارچوب سند پیل‌سوختی که دارای اهداف، زمان‌بندی و بودجه مشخص است، به‌عنوان پشتوانه کمیته راهبری پیل‌سوختی حرکت می‌کنیم. البته باید کلیه تحقیقات به حالت اجرایی و عملیاتی در بیاید و این فن‌آوری به یک صنعت بومی و قابل استفاده تبدیل گردد. به‌طور مثال ما پيشنهاد داده‌ايم كه از پیل‌های 5/3 و 5 کیلوواتی که به تازگی در داخل ساخته شده، در دفاتر کار استفاده گردد.»
غالب صحبت‌هايي كه از سوی شركت‌كنندگان در این جلسه اعم از اساتيد و دانشجويان مطرح شد، دغدغه‌هاي آنها براي جذب حمايت و كمك كميته راهبري پيل‌سوختي براي انجام پروژه‌ها و تحقيقاتشان را نشان می‌داد كه در ادامه به گزیده‌ای از این صحبت‌ها اشاره می‌شود:
دکتر شاکری از دانشگاه صنعتی بابل، علت عدم موفقیت در اخذ اعتبارات لازم را عدم گرفتن استعلام از همه کاربران اصلی پیل‌سوختی مانند صنایع دفاع و در واقع همه‌جانبه نبودن سند پيل‌سوختي برشمرد. وي به اهداف متفاوت دانشگاه و صنعت در انجام كارهاي تحقيقاتي اشاره نمود و خواستار همكاري بيشتر دانشگاه و صنعت شد.
یکی از دانشجویان دکتر شاکری هم خواستار تعريف پروژه‌های کارشناسی ارشد و دکترا از سوي کمیته راهبری شد تا هم كميته راهبري و هم دانشجويان در آن ذي‌نفع باشند.
مهندس صادق‌زاده از دانشگاه صنعتی شریف به این مسأله اشاره کرد که: «در حوزه پیل‌سوختی، انگیزه‌های لازم در سطح جامعه به‌ویژه برای صاحبان سرمایه و دولت ایجاد نشده در نتیجه حمایت‌های مالی صورت نمی‌گیرد. به‌طور مثال ایران‌خودرو هیچ حمایت و فعالیتی در این زمینه انجام نمی‌دهد. در صورتی‌که انگیزه لازم ایجاد گردد، یک خودروساز می‌تواند با حمایت‌های مالی خود به توسعه این فن‌آوری در کشور کمک کند.»
فرار رسیدن زمان بازنگری سند با توجه به پیش‌بینی بازنگری دوسالانه آن، از نکات برجسته سخنان دکتر دهقانی مباركه از اعضاي ستاد انرژي‌هاي نو بود. وي اذعان نمود: «در ايران دولت، به‌دليل مدیریت 90 درصدی منابع، باید مسئولیت ایجاد بازار محصول در این حوزه را به عهده گیرد.» به‌علاوه دكتر دهقاني مباركه برای دانشگاه‌هایی که در زمینه پیل‌سوختی فعالیت می‌کنند، خبر خوشی داشت كه در سال آینده تمام دانشگاه‌های فعال کشور اعم از دورافتاده‌ترین دانشگاهي كه اندك كاري در اين زمينه انجام داده تا دانشگاه‌های سطح بالا از سوي ستاد انرژي‌هاي نو 50 تا 400 میلیون تومان كمك مالي مي‌شوند.» وی افزود: «این بودجه خواه ناخواه در اختیار دانشگاه قرار می‌گیرد و اگر طرحی از سوي شما اساتيد ارائه نشود، دانشگاه این بودجه را صرف مصارف دیگری خواهد کرد.» ايشان از محققين گلايه کردند كه چرا تاكنون طرح يا پروژه‌اي براي ستاد انرژی‌های نو ارسال نکرده‌اند.
دکتر جعفريان از دانشگاه خواجه نصيرالدين طوسي صحبت‌های خود را با بيان اهمیت علم الکتروشیمی و ذکر این‌که اکثر دانشمندان مطرح دنیا سال 2012 میلادی را سال الکتروشیمی می‌دانند آغاز کرد و گفت: «بايد بودجه‌هاي پراكنده اختصاص یافته به این بخش جذب شود. براساس مصوبه سند پیل‌سوختی شما می‌توانید از طرق مختلف مثلاً وزارت علوم بودجه جذب کنید.» وي افزود: «در حال حاضر و در اکثر کشورهای دنیا، مسأله تخصیص بودجه به اساتيد دانشگاه‌ها، کاملاً حل شده است. اساتيد نبايد دائماً به دنبال جذب بودجه باشند؛ بلکه باید دانشگاه براساس توان تولید علم هر فرد و یا گروه، بودجه‌ای در اختیار آن قرار دهد.» وي بخشي از صحبت‌هاي خود را به وضعيت مالي نامطلوب دانشجويان تحصيلات تكميلي اختصاص داد و خواستار پرداخت حقوق ماهيانه به اين دانشجويان مانند ساير كشورها شد.
دکتر ژیانی از دانشگاه صنعتي اصفهان نيز به سيستم دانشگاهي انتقاد كرد كه به جاي صرفاً تربيت نيروي انساني به فكر پژوهش‌هاي موردنياز جامعه و محصول‌گرايي باشیم.»
دکتر فريد حسینی‌زاده از داشگاه صنعتي بابل به مدل پژوهش در کشور خرده گرفت و گفت: »معیار تعداد مقالات در ISI براي رشد علمی یک استاد كافي نيست و اين موضوع موجب عدم توجه در به‌ سرانجام رسیدن کار پژوهشی و تولید محصول خواهد شد.» وي افزود: « ما در عرصه پیل‌سوختی، خیلی جوان و تازه‌کار هستیم ولي حتي با توجه به حجم مقالات، خیلی تولید علم نداشته‌ایم».
دکتر غریبی در جواب دکتر حسیني‌زاده گفت: «حرفه‌ای‌ترین شکل ارتباطات علمی، چاپ مقالات ISI است؛ چرا که بدون هزینه، اشتباهات شما را گوشزد و شما را به راه درست علم هدایت می‌کند. نهضت علمی غرب و انتشار این همه کتاب و پتنت، نتیجه همین نشريات است. یعنی با نوشتن و نقد کردن، آن‌ها را به اين درجه علمی رسيده‌اند.»
در ادامه مهندس محمدی به برخي پرسش‌ها پاسخ داد. وي از دانشگاه به عنوان یکی از جایگاه‌های تولید علم و فن‌آوری و پژوهش در کشور یاد کرد و اعتقاد داشت دانشگاه باید در فرآیند ایده تا محصول و افزایش رفاه مردم نقش مؤثرتری ایفا نماید. ایشان در سخنان خود به بخشی از خروجی‌های دانشگاه‌ها اشاره کرد كه عبارتند از: 1) جوانان فرهیخته و توانمند به منظور آماده ساختن کشور برای تبدیل علم به ثروت، 2) مستندات علمی شامل پتنت و مقالات، که از شاخص‌های توسعه علم در هر کشور به‌شمار می‌رود، 3) فن‌آوری که تولید ثروت و ارتقاء سطح رفاه اجتماعی را به ارمغان می‌آورد. فن‌آوری می‌بایستی درتوسعه اقتصادی کشور نقش کلیدی داشته باشد. تأسیس مؤسسات دانش بنیان به کمک اساتید دانشگاه‌ها در بسیاری از کشورها تجربه موفقی محسوب می‌شود و دانشگاهیان عزیز کشورمان نیز می‌توانند از این‌گونه مدل‌ها و تجارب بیش از گذشته بهره ببرند.
مهندس محمدی ورود دانشگاهیان به موضوعات راهبردی و مدیریتی و کلان توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی را در کنار تحقیق و پژوهش‌های تخصصی بسیار رهگشا دانست و خاطر نشان ساخت: «درتولید محصولاتی که با فن‌آوری پیل‌سوختی کار می‌کنند مشارکت داشته باشید ومحصولات مذکور را به بازار عرضه نمایید. هرچند ممکن است در اوایل کار، قیمت این محصولات گران تمام شود ولی دولت برای ورود این محصولات به بازار بخشی از هزینه آن را تقبل خواهد کرد.» وی در جواب سؤالی مبنی بر فراگیر نبودن و وجود ضعف‌هایی در سند ملی توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی گفت: «این سند ملی برای ما شبیه قانون اساسی در حوزه پیل‌سوختی می‌باشد، شاید جامع نباشد ولی مدت‌ها می‌توانیم براساس آن پیش برویم و از آن بهره بگیریم و البته در آینده می‌توانیم آن را نیز بهبود بخشیم».
مهندس محمدی به محققان توصیه نمود با سازمان‌هاي عضو کمیته راهبری پیل‌سوختی تعامل بیشتری داشته و طرح‌ها و نظراتشان را برای سازمان‌های مذکور ارسال نمایند تا با یک هم‌افزایی و همگرایی مناسب‌تر، توسعه این فن‌آوری ارزشمند محقق گردد. وی در خاتمه از زحماتی که مسئولین محترم وزارت نیرو، به خصوص سازمان انرژی‌های نو ایران تاکنون کشیده‌اند تشکر نمود و اقداماتی چون برگزاری جلسه ستاد توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی، تشکیل منظم و ماهیانه جلسات کمیته راهبری پیل‌سوختی، ایجاد مرکز توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی و همچنین تعیین دبیر دبیرخانه را در رسیدن هر چه سریع‌تر کشور به اهداف ذکر شده در سند ملی توسعه فن‌آوری پیل‌سوختی بسیار مؤثر دانست.
سپس مهندس آرمودلی به ایراد سخن پرداخت وگفت: «در سال گذشته بودجه‌اي تصويب شد ولي رديف بودجه و ساز و کار صرف آن معين نشد؛ چرا که بودجه‌ها باید خارج شمول باشد و دست کسانی باشد که نظر آنها لازم‌الاجرا است.» وی اعلام کرد: «معاونت فن‌آوری بودجه‌ای خارج از شمول در اختیار ما گذاشته که در اواخر تابستان به دست ما رسید و الان بودجه داریم.» مهندس محمدي نقدهاي وارده بر ندادن بودجه را پذيرفت و بيان نمود كه مجدداً درخواست‌هاي خود را بفرستيد و من قول می‌دهم حتماً به آن رسيدگي مي‌شود. وي بيان نمود: «دليل من براي آمدن به چنين جلساتي، اعتقاد قلبيم به عملي شدن و به ثمر رسيدن اين فن‌آوري است. راه‌اندازی چنین کارهایی در کشوری که انرژی سوبسیدی دارد شاهکار است. ولي ما از كاري دريغ نمي‌كنيم تا از مراحل سخت کار عبور كنيم.» وی در پایان صحبتش دو محل را برای مراجعه علاقمندان، فعالان و محققان جهت ارائه طرح‌هاي خود معرفی کرد: 1- کمیته پیل‌سوختی ستاد انرژی‌های نو 2- دبیرخانه کمیته راهبری پیل‌سوختی در سانا.
دکتر غریبی بعد از تشکر اعلام کرد سمینار بعدی پیل‌سوختی با مشارکت سانا و انجمن الکتروشیمی در سانا برگزار خواهد شد.
حسن ختام ميزگرد، تشکر و قدردانی دکتر حق‌الهی از دست‌اندرکاران و اعلام آمادگی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی برای مشارکت در کارهای پژوهشی پیل‌سوختی و انرژی‌های نو بود. وی تصریح نمود: «اگر دبیران و مدرسین آموزشگاه‌ها با فن‌آوری‌های نو آشنا شوند، نوعی توسعه فرهنگی و گسترش اطلاع‌رسانی در سطح کشور به‌وجود خواهد آمد.»
در پایان جلسه، دکتر میرزایی گزارش مختصری از این سمینار دو روزه ارائه کرد. دکتر میرزایی در پایان گزارش خود بيان نمود: «قرار است با توجه به میان‌رشته‌ای بودن پیل‌سوختی، یک ‌رشته جدید با نام «پیل‌سوختی» در مقطع کارشناسی‌ارشد ایجاد گردد که جرقه آن زده شده و سرفصل‌ها در حال تعیین است و به‌زودی پذیرش دانشجو در این رشته آغاز می‌شود.»
در پایان، مراسم اهداء جوایز به مقالات و پوسترهای برتر، مدعوين و شرکت‌کنندگان نمایشگاه جانبی برگزار شد كه عناوين مقالات برتر به شرح زير است:
مقاله برتر: بررسي تحول فازي الكتروليت‌هاي جامد بر پايه سيستم اكسيدي Bi-Y-Yb-Zr
امير مقصودي‌پور و مسعود عليزاده از پژوهشگاه مواد و انرژي،
پوستر اول: بررسی ریزساختار کامپوزیت NiO-YSZ و سرمت Ni-YSZ جهت کاربرد در پیل‌سوختی اکسیدجامد
طاهره طالبی، محمدحسن صرافي، امير مقصودي پور و بابك رئيسي از پژوهشگاه مواد و انرژي
پوستر دوم: Evaluation of Sodium Dodecyl Sulfate Effect on Electrocatalytic Properties of Poly (4-aminoacetanilide) / Nickel Modified Carbon Paste Electrode as an Efficient Electrode Toward Oxidation of Ethylene Glycol
رضا اوجانی، جهانبخش رئوف، ونوشه راحمی از دانشگاه مازندران

منبع:

نشریه هیدروژن و پیل سوختی

پایان مطلب

صفحه اصلی اخبار

بازگشت به صفحه اصلی

دسترسی ها